مقدمه ای بر علائم تجاری
علامت تجاری نشانه یا شاخصی است متمایز کننده که موسسات بازرگانی یا سایر اشخاص حقیقی و حقوقی از آن منحصرا برای تعیین منشا کالا یا خدمات خود برای مصرف کنندگان و همین طور متمایز کردن آنها از کالاها و یا خدمات دیگر اشخاص حقیقی و حقوقی استفاده می کنند.علامت تجاری نوعی مالکیت صنعتی است و به طور سنتی عموما از یک یا چند کلمه،حرف، اسم، عدد، طرح، تصویر یا مجموعه ای از این عناصر تشکیل میشود که کلا قابل رویت هستند هنگامی که علامت تجاری در ارتباط با خدمات و نه کالا مورد استفاده قرار میگیرد، برخی اوقات به آن علامت خدماتی نیز میگویند. (حسینعلی امیری، اجرای حقوق مالکیت صنعتی در مقررات سازمان تجارت جهانی و حقوق ایران، نشر میزان، تهران، 1388، ص 80)
یکی از مهمترین مباحث جهان امروز که صفحات روزنامه ها و فصلنامه های علمی را به خود اختصاص می دهد مقوله« جهانی شدن » اقتصاد و تجارت است. نظره پردازان لیبرال همگام با موسسات فراملی با این استدلال که اقتصاد جهانی همانند «ظروف مرتبط» درفیزیک بوده، معتقدند هر نوسان اقتصادی در هر گوشه جهان بر دیگر اقتصادها اثر میگذارد، تجارت بین المللی را به سوی در نوردیدن مرزها و نفی سیاست های حمایتی حتی در کشورهای در حال توسعه هدایت میکنند. در چنین شرایطی رقابت میان کشورها و موسسات تجاری و صنعتی بسیار بیرحمانه خواهد بود. یک چنین رقابتی که به ویژه در کشورهای در حال توسعه بسیار نابرابر وطبیعتا ناسالم است زمینه را برای استفاده ( و سوء استفاده) حساب شده از علائم و نشانه های تجارتی « مشخص کننده» که بتوانند محصولات و خدمات یک شرکت را از محصولات مشابه به رقبای آن تمایز بخشند فراهم می آورد؛ به عبارت دیگر هر شرکت تجارتی و صنعتی تلاش میکند کالا و یا خدمات خود را در داخل و یا خارج از کشور مشهور سازد و به مشتریان بشناساند.
کارکرد شناساندن و « ایجاد هویت» برای کالاها و یا خدمات از طرق مختلفی چون گزینش یک نام تجاری، علامت و نشانه ای خاص انتخاب چند رنگ روی بسته بندی شکل لفافه و یا حتی بو و عطر مشخص کننده صورت میگیرد.
گاه نیز شرکت ها ترجیح میدهند تا به محصولات خود یک هویت جغرافیایی اعطا کنند یعنی برای شناساندن کالا و یا خدمات خود از نام مکانی استفاده کنند که محصول در آنجا به دست آمده و یا تولید شده و طبیعتا شهرت و کیفیت آن نزد مشتری به دلیل تولید در مکان مورد نظر تثبیت شده است. مارک یا علامت تجاری و صنعتی به مثابه پوشش دهنده و اسم عام تمامی این نشانه ها، شکل ها ، رنگ ها و روش بسته بندی و غیره تنها ابزار اقتصادی و حقوقی است که می تواند هم در سطح داخلی و هم در سطح جهانی، رسالت شناساندن کالا و خدمات را بر عهده گیرد